Volgens Alison Porter, Graeme Clark en Richard Clode vertonen de groei en ontwikkeling van elektrische auto's overeenkomsten met die van smartphones, wat slimme beleggers aantrekkelijke kansen biedt.

Kernpunten:

  • De auto-industrie is bezig aan een revolutionaire transitie naar elektrische voertuigen en de ontwikkeling van de technologie en de kostenstructuur gaat snel.
  • Net als met smartphones is het moeilijk te bepalen welk EV-merk er als winnaar uit de bus zal komen, maar de grootste EV-toeleveranciers die niet afhankelijk zijn van goedpresterende EV-merken bieden aantrekkelijke beleggingskansen.

"De geschiedenis herhaalt zich niet, maar vertoont vaak sterke overeenkomsten." -  Mark Twain

Het begin van een nieuw tijdperk, bedrijven die bang zijn om mee te buigen, de openingskoers van een nieuwe marktspeler die omhoog schiet met een marktkapitalisatie die groter is dan veel van de andere spelers samen. Nee, het gaat hier niet over Tesla en elektrische voertuigen (EV's) maar om Palm en smartphones.

Vlak na de beursgang van Palm in 2000, in de nadagen van de dot.com-bubbel schoot de waardering van het bedrijf omhoog naar 53 miljard Amerikaanse dollar, meer dan die van Apple en Amazon samen. Tien jaar laten, toen smartphones eindelijk populairder werden, waren Palm Pilots al weggezakt in het geheugen en domineerde een Canadese firma waarvan nog niemand had gehoord, Blackberry, de smartphone-markt. Binnen een paar jaar waren zij echter ook weer ingehaald door een vrijwel onbekend bedrijf uit Taiwan, HTC, dat in 2011 de dominante smartphonefabrikant van de VS werd, en het marktaandeel van Apple en Samsung ruimschoots achter zich liet. Snel vooruit naar weer een ander decennium, waarin Apple, Samsung en Chinese merken de smartphonemarkt domineren en Palm, Blackberry en HTC slechts voetnoten in de geschiedenis zijn.

Wat zijn de overeenkomsten tussen smartphones en elektrische auto's?

Telefoons waren geen kernactiviteit van Palm, Blackberry en HTC en waar anderen aarzelden om in te springen op de smartphonetrend, konden zij hun gang gaan. Door vanaf nul te beginnen, ontwikkelden zij producten die veel beter waren dan de apparaten die door bestaande telefoonproducenten werden gemaakt, en die vaak geoptimaliseerd werden voor specifieke toepassingen, zoals zakelijke e-mail. Daarnaast waren ze niet bang de uitdaging aan te gaan om nieuwe, snel evoluerende technologie te combineren met de nieuwste hardware- en softwaremogelijkheden. Het werd zelfs een wedstrijd om de meest recente softwareversie te laten draaien op de nieuwste microprocessor van Qualcomm en consorten.

Maar met de komst van door Qualcomm of Mediatek geoptimaliseerde referentieontwerpen, die door hen geschikt werden gemaakt voor gebruik met Android van Google, werden de instapbarrières grotendeels geslecht waardoor de ontwikkelcurve steil omhoogschoot. Het franchise-voordeel van HTC verdween terwijl Blackberry en Nokia als verticaal geïntegreerde partijen de innovatiesnelheid nauwelijks konden bijbenen. Alleen Apple kon de curve zelfstandig voorblijven. De smartphonewereld werd nu gedomineerd door twee besturingssystemen: iOS van Apple en Android van Google. In het laatstgenoemde kamp zorgden alleen de omvang en de verticaal geïntegreerde onderdelen van Samsung ervoor dat het bedrijf kon groeien, terwijl de rest uit de markt werd gedrukt door goedkope Chinese spelers. Met de recente aankondiging van het vertrek van LG wordt deze treurige realiteit opnieuw bevestigd.

De auto-industrie bevindt zich middenin een vergelijkbare revolutionaire transitie naar elektrische voertuigen (EV's). Als we op hun op verbrandingsmotoren gebaseerde bedrijfsmodellen afgaan, bleken bestaande partijen ongelofelijk terughoudend om in deze trend te stappen waardoor nieuwe spelers, vooral Tesla, alle ruimte kregen om ze een stap voor te blijven. Veel te laat hebben ze inmiddels gereageerd, maar net als hun voorgangers in de telefoonwereld is dit vaak geen succes doordat ze het ontwerp en de toevoerketen van een verbrandingsmotor willen aanpassen voor elektrische voertuigen in plaats van vanaf nul te beginnen.

Tesla's Model 3 was een wake-up call voor de sector, die nog steeds te kampen had met de naweeën van het emissieschandaal. Autofabrikanten liepen aanzienlijk achter op het gebied van EV-technologie en de bijbehorende kostenstructuur. Nu zien we dat autofabrikanten alles inzetten op EV's en gedurfde toekomstdoelen stellen.

Zal een nieuwe speler de strijd om de markt voor elektrische voertuigen kunnen winnen?

Net als in de begindagen van de smartphone moest de ontluikende elektrische-autosector heel wat technologische problemen overwinnen en konden ze niet rekenen op de steun van voorgangers om ze te redden. Tesla had in zijn begindagen moeite om betrouwbare acculeveranciers te vinden en moest zich behelpen met laptopaccu's. Accu's, elektrische aandrijvingen en oplaadsystemen waren allemaal nieuwe ontwikkelingen vergeleken met de traditionele toevoerketens voor verbrandingsmotoren. Als verticaal geïntegreerde nieuwkomer zag Tesla dat als een voordeel om blanco te kunnen beginnen met het ontwerp van wat volgens hun het beste EV op de markt was. Omdat ze zich niets hoefden aan te trekken van bestaande verbrandingsmotoren, definieerde Tesla zichzelf als disruptieve nieuwe marktspeler met eigen normen voor de gloednieuwe architectuur, de beste accu's - geproduceerd in hun eigen Gigafactories, software die geüpgraded kan worden, nieuwe zelfrijdende functies, een eigen netwerk van oplaadstations en directe verkoop aan klanten.

De impact op autofabrikanten van de ontwikkelingen op het gebied van EV's

Maar hoeveel van deze aanvankelijke voordelen zullen duurzaam blijken nu de EV-industrie groeit en volwassen wordt, en wat zijn de langetermijneffecten op de sector? Accufabrikanten als LG Chem, CATL en Samsung SDI dichten de kloof met Tesla snel, terwijl VW en Ford ambitieuze plannen hebben aangekondigd om accu's verticaal te integreren. Nu de energiedichtheid verbetert en de actieradius van EV's toeneemt, zal de angst van consumenten voor onvoldoende actieradius afnemen. Daarnaast zal de behoefte aan een eigen netwerk van oplaadstations verdwijnen omdat die steeds verder gestandaardiseerd zullen worden. Bestaande autofabrikanten onderkennen nu eindelijk de noodzaak van betere EV-ontwerpen, wat tot kwalitatief hoogwaardige nieuwe elektrische modellen van bijvoorbeeld Audi, Porsche, BMW en Hyundai heeft geleid. En doordat ze hun bestaande productieomvang en expertise kunnen inzetten, lopen ook de kosten snel terug. Als gevolg daarvan heeft Tesla in de VS en Europa marktaandeel moeten inleveren.

In de huidige markt voor auto's met verbrandingsmotoren heeft geen enkele fabrikant een marktaandeel van meer dan 15%, en blijft de markt zeer gefragmenteerd (figuur 1). Tesla is momenteel marktleider met een aandeel van 22,6% in de opkomende EV-markt (figuur 2). Maar met een waaier aan nieuwe elektrische modellen van bestaande fabrikanten, en veel nieuwe EV-merken in China, zoals Nio en Xpeng, en internationale startups als Rivan en Frisker, is het nog maar de vraag hoe lang dit nog duurt. Ondertussen maken de geruchten over het instappen van Apple op de automarkt het plaatje alleen maar ondoorzichtiger.

Figuur 1: Marktaandeel op de internationale automarkt in 2020

Global auto market share in 2020 light vehicles

Bron: Janus Henderson Investors, IHS Markit, Bernstein Analysis, per 26 april 2021. Marktaandeel voor lichte voertuigen (voor passagiersvervoer).
Opmerking: Uitsluitend voor illustratieve doeleinden en niet bedoeld als indicatie voor een belegging. Verwijzingen naar individuele effecten vormen geen (onderdeel van) een aanbod of verzoek tot uitgifte, verkoop, inschrijving of aankoop, en mogen ook niet als winstgevend worden beschouwd.

Figuur 2: Een gefragmenteerde markt: wereldwijde marktaandeel EV's in 2020

Global EV market share in 2020

Bron: Janus Henderson Investors, SNE, Bernstein Analysis, per 26 april 2021.

Belangrijkste overwegingen bij beleggingen in duurzaam transport

In de begindagen van de smartphone zou alleen een zeer vooruitziende belegger de opkomst en ondergang van Palm, Blackberry en HTC hebben voorspeld, en beseft hebben dat uiteindelijk een pc-fabrikant (Apple) en zoekmachine (Google) de dominante platforms zouden zijn. En dat Samsung, en niet Nokia, de overlever in de wereld van de slimme telefoons zou zijn, terwijl Xioami, Vivo en Oppo nog niet eens bestonden. Vergelijkbare uitdagingen doen zich voor bij de beoordeling van de richting die EV's zullen opgaan en het extrapoleren van vroege trends brengt min of meer dezelfde gevaren met zich mee.

De belangrijkste les die we wellicht uit het smartphone-tijdperk kunnen trekken, is dat we ons minder op de hardware moeten richten. Net zoals smartphones inmiddels gemeengoed zijn geworden, zullen EV's dat binnenkort waarschijnlijk ook zijn. Auto's zullen de zoveelste nieuwe klant zijn waaraan internetdiensten geleverd kunnen worden. Het beheersen van het besturingssysteem en daarmee de toegang tot deze EV-klanten zal dan ook van cruciaal belang zijn, net zoals dat voor Microsoft in het pc-tijdperk en Apple en Google in het smartphone-tijdperk was. Maar of dat een open source systeem als Android zal zijn, of een volledig gesloten systeem zoals dat van Apple, weten we niet. Als het laatste het geval is, zullen Tesla of een nieuwe speler dan dominant worden? Zullen bestaande autofabrikanten erin slagen hun bedrijven de overstap naar softwareontwikkeling te laten maken?

Net als met smartphones is het moeilijk te voorspellen welk EV-merk er als winnaar uit de bus komt, en de concurrentie zal moordend zijn. Maar EV-toeleveranciers die niet gebonden zijn aan een automerk dat goed presteert en die zelf weinig toeleveranciers, hoge toegangsdrempels en aantrekkelijke marges hebben, bieden beleggingskansen.

Figuur 3:  De strijd om dominantie op de EV-markt

Top 10 EV market cap 2020

Bron: Janus Henderson Investors, Bloomberg, Bernstein-analyse, per 26 april 2021.

Leveranciers die referentieontwerpen voor het elektrisch systeem kunnen leveren, zullen de time-to-market verkorten en het op dezelfde manier mogelijk maken om nieuwe spelers tot de markt te laten toetreden als hun voorgangers op de smartphone-markt. Vermogenshalfgeleiders zijn van essentieel belang voor het energiebeheer en het opladen van EV's en verkeren in een overgangsfase naar geavanceerdere, efficiëntere en groenere technologieën zoals siliciumcarbide (SiC). Slimmere intelligente energiebeheersystemen verbeteren de efficiëntie van accu's. Daardoor krijgen de auto's een grotere actieradius, kunnen ze draadloos opladen, en wordt de levensduur van de accu's langer doordat ze een tweede leven in de energieopslag krijgen. Voor de bijbehorende transitie naar geavanceerde hulpsystemen voor de bestuurder (Advanced Driver Assistance Systems - ADAS) en zelfrijdende voertuigen is een stap in de capaciteiten van sensoren voor diverse technologieën nodig zoals radar, lidar en computerzicht, dat uiteindelijk meer centrale verwerkingskracht en een nieuwe ethernet-architectuur vereist.

De weg naar een duurzamere toekomst biedt aantrekkelijke beleggingskansen voor degene die de juiste lessen uit de geschiedenis kan trekken.

 

Begrippenlijst:

Verticale integratie: een expansiestrategie waarbij een bedrijf zelf een of meer fases in het productie- of distributieproces van een product gaat uitvoeren.

Gigafactory: in de Tesla Gigafactory wil het bedrijf genoeg accu's maken om in de volledige toekomstige vraag naar zijn elektrische auto's te kunnen voorzien. Daarnaast worden er elektrische motoren voor het Model 3, accusets en producten voor energieopslag gemaakt. 

Referentieontwerp: hiermee wordt de technische blauwdruk van een systeem bedoeld, dat derden kunnen gebruiken om naar wens aan te passen of te verbeteren. Het ontwerpen van elektrische auto's gebeurt op basis van consumentenbehoeften en omvat esthetiek en stijl, prestaties en bestuurbaarheid, en comfort en connectiviteit.

Geavanceerde hulpsystemen voor de bestuurder (Advanced Driver Assistance Systems - ADAS): elektronische systemen in een voertuig die met behulp van geavanceerde technologieën de bestuurder ondersteunen. ADAS maakt gebruik van sensoren in het voertuig, zoals radar en camera's, om zich een beeld te vormen van de omringende wereld, en verschaft op basis daarvan informatie aan de bestuurder of onderneemt automatisch actie.

Gestandaardiseerd: als goederen of diensten zich relatief weinig onderscheiden van concurrerende producten of diensten en alleen de prijs verschilt.

Lidar: light detection and ranging is een technologie voor waarneming op afstand waarbij laser-pulsen worden gebruikt voor metingen waarmee 3D-modellen en kaarten van objecten en omgevingen worden gemaakt.

SiC: dankzij de siliciumcarbide-halfgeleidertechnologie kunnen technici op een kosteneffectieve manier de hoge voltages en vermogens bereiken die er voor elektrische voertuigen nodig zijn.