Portefeuillebeheerders Alison Porter, Graeme Clark en Richard Clode belichten hoe technologie elk aspect van voetbal verandert.

Kernpunten:

  • Technologie wordt steeds belangrijker in het voetbal, dankzij de langetermijnfactoren die het gebruik van technologie beïnvloeden, de wet van Moore en de versnelde overstap naar de cloud.
  • Artificiële intelligentie wordt gestimuleerd door gegevensanalyse, cloudinfrastructuur en machineleren, dat heel veel verschillende toepassingen heeft en ook kan worden gebruikt om te helpen bij beslissingen in wedstrijden en om de prestaties van teams te verbeteren.
  • Efficiëntere datatransmissie via 5G heeft een revolutie in de kijkervaring ontketend en heeft de manier waarop we voetbal beleven en consumeren, veranderd.

Technologie neemt in veel sectoren een steeds belangrijkere plaats in en dat zal in de volgende disruptiegolf nog sneller gaan, met software, artificiële intelligentie (AI) en het internet der dingen (IoT) als belangrijkste katalysatoren. Maar hoe kan een sport als voetbal veranderen door innovatie en technologie?

Het voorbije Europese kampioenschap voetbal 2020 (Euro 2020), dat de UEFA wegens de coronacrisis met een jaar uitstel heeft georganiseerd, vormt een goede gelegenheid om dat te bekijken. Naast de VAR (video-assisted referee; de zogeheten videoref) wordt ook technologie gebruikt om gegevens over voetbalwedstrijden en trainingen te verzamelen via allerhande mechanismen, bijvoorbeeld prestatieanalysesoftware zoals SBG MatchTracker, gps-gegevens van aanbieders van draagbare technologie zoals Catapult, of videotechnologie van start-ups zoals Bepro, dat de prestaties van teams meet en probeert te verbeteren.

Alles draait om gegevens

In het voetbal worden gegevens geregistreerd, geanalyseerd en op vele manieren gebruikt. Een voorbeeld is hoe Liverpool Football Club met behulp van data-AI en analyses uitgroeide tot een ploeg die de UEFA Champions League en de Engelse Premier League kon winnen. Voetbalfans zullen Jürgen Klopp, Virgil Van Dijk en Mo Salah wel kennen, maar weinigen hebben al van Ian Graham gehoord. Dat is een technoloog die duidelijk de echte architect is achter het recente succes van Liverpool. Graham is theoretisch fysicus van opleiding en de director of research van de club. Zijn team gebruikt AI-modellen en algoritmen op gegevens van Liverpool en andere teams. Het model van Graham speelde een belangrijke rol in de aanstelling van Jürgen Klopp als trainer. Klopp had Borussia Dortmund in het seizoen 2013-14 naar de tweede plaats in de Duitse competitie geleid, maar in het seizoen 2014-15 eindigde de club teleurstellend als zevende. Uit de analyse van de gegevens bleek dat Borussia statistisch gezien tweede had moeten worden, maar in een aantal belangrijke wedstrijden gewoon pech had gehad. De modellen suggereerden ook om een aantal sterspelers zoals Philippe Coutinho en Mo Salah aan te trekken, en gaven aan dat Salah heel goed zou matchen met Robert Firmino, die al bij de club speelde.

Nog een ander voorbeeld is hoe de Belgische ster van Manchester City, Kevin De Bruyne, gegevens en analyses heeft gebruikt om te heronderhandelen over zijn contract, zonder een beroep te doen op een makelaar. Naar verluidt heeft De Bruyne Analytics FC, een bedrijf dat gespecialiseerd is in sportanalyses, ingeschakeld om analytische gegevens te verzamelen over de toekomstvooruitzichten van het team van Manchester City, inclusief gegevens zoals het leeftijdsprofiel van de ploeg, het aantal speelminuten van die spelers per leeftijd en de contracten van belangrijke spelers. Bij de gegevens werd ook naar prestaties in het verleden, het heden en de verwachte toekomst gekeken, en naar het relatieve belang voor het team op basis van de berekende waarde van ieders bijdrage. Voor aanvallende middenvelders zoals Kevin De Bruyne zal daar ook een analyse bij horen van de gemaakte en verwachte doelpunten, assists en gecreëerde kansen. De contractonderhandeling op basis van data resulteerde in een contractverlenging van vier jaar, naar verluidt voor een waarde van 83 miljoen pond op dat moment.

Ondersteund door de wet van Moore en de cloud

Voetbal is een spel van willekeurige gebeurtenissen waarin weinig wordt gescoord. Kleine efficiëntiewinsten of marginale verbeteringen kunnen materiële voordelen opleveren. Achter dat alles liggen twee fundamentele technologische thema's: de wet van Moore en de versnelde verschuiving naar cloud computing.

Door de wet van Moore, die stelt dat dingen kleiner, goedkoper, sneller en beter worden, ontstaan er efficiëntere tools om gegevens te meten en te digitaliseren. De wet werd in 1965 bedacht door medeoprichter van Intel Gordon E. Moore en stelt dat het aantal transistors dat op een microchip past grosso modo om het andere jaar verdubbelt. Het principe is dat we mogen verwachten dat de snelheid en de mogelijkheden van computers om de zoveel jaar zullen toenemen en dat de kosten zullen dalen.

En tel daar dan nog de beschikbaarheid van supersnel internet met betaalbare en snelle reken- en verwerkingskracht in de cloud bij. Cloudinfrastructuur heeft goedkope rekenkracht gedemocratiseerd en snel doen groeien, waardoor softwarebedrijven zoals Bepro en Analytics FC zich kunnen concentreren op waarde toevoegen aan de analyse, meting, kwaliteit van de gegeven en algoritmes zonder dat ze zelf dure servers en opslag hoeven aan te kopen. De kosten van basiscloudcomputing zijn de voorbije vijftien jaar enorm gedaald.

VR gaming football_tile, tech

Rivaliteit op en naast het veld

Net zoals pakweg België en Nederland in het voetbal grote rivalen zijn, heerst er ook in de technologiesector een felle concurrentiestrijd tussen drie dominante cloudproviders: Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure en Google Cloud Platform (GCP).

Amazon biedt cloudinfrastructuur voor gegevensopslag en -analyse aan, evenals modellen voor machineleren via SageMaker en zijn AI-platform voor onder meer American football (NFL), basketbal en de Duitse Bundesliga. Technologie heeft de realtime-kijkervaring interactiever gemaakt en heeft het ook mogelijk gemaakt om sneller op maat gemaakte content te genereren. Tijdens een wedstrijd in de Bundesliga kunnen kijkers de verwachte kans op een doelpunt zien, evenals de moeilijkheidsgraad van een bepaald scenario of schot of de kans die een aanvaller had, hoe hun favoriete speler presteert en hoe de teams zich offensief en defensief opstellen.

Terug in Engeland was bondscoach Gareth Southgate vorig jaar gastspreker op Cloud Next, het jaarlijkse cloudevenement van Google. Sinds de samenwerking met Google gebruikt Southgate geen pen en papier meer. Nu krijgt de coach binnen twaalf uur videofragmenten van spelers rechtstreeks op zijn iPad. Tactieken en trainingen worden nu allemaal in de cloud opgeslagen. Een interessant feit dat uit de gegevens naar voren kwam, was dat Engeland veel sneller strafschoppen neemt dan andere teams, en dat hebben ze ook in hun trainingen verwerkt.

De consumptie van sport verandert

De cloud, streaming, augmented reality, virtual reality en 5G worden gebundeld voor de 'gamificatie' van de voetbalervaring. Een kijkhoek van 360 graden, de beste 'virtuele' plaatsen, je scherm opdelen om tijdens de match statistieken te bekijken of samen te kunnen kijken met vrienden, dragen allemaal bij tot de gamificatie-ervaring. Het belangrijkste voordeel van 5G ten opzichte van 4G is de latentie, de snelheid waarmee het netwerk op een verzoek reageert. In theorie kan de latentie met 5G dalen tot één milliseconde (momenteel is dat met 4G ongeveer 30 tot 50 milliseconden). Bij 5G is de datatransmissie ook veel efficiënter, het heeft zo'n drie tot vijf keer de spectrale efficiëntie van 4G, waardoor datatransmissie en streamen veel goedkoper worden. Daardoor kan een 5G-basisstation ook een verbinding maken met aanzienlijk veel meer punten of toestellen, waardoor de kans op verlies van (data)ontvangst of een signaal afneemt.

De technologie verandert en stimuleert ook de manier waarop mensen kijken. Technologie verandert dus niet alleen het voetbal op het veld, maar ook de manier waarop supporters naar een match kijken. Streaming heeft de kijkcijfers echt uit hun voegen doen barsten. Aanbieder van draadloze en videotechnologieën Interdigital voorspelt dat in 2022 82% van het totale internetverkeer zal bestaan uit video. Generatie Z (de jongeren die al hun hele leven technologie gebruiken) geeft de voorkeur aan kortere contentformats en zal liever Kevin De Bruyne zien 'spelen' in een FIFA 21-gamingvideo dan naar een echte wedstrijd van 90 minuten te kijken. Livestreamingplatform voor gamers Twitch zei dat er in het eerste kwartaal van dit jaar een recordaantal van 6,3 miljard uren was gestreamd en bekeken. Om de jongere generaties weer aan te trekken, zullen zenders een veel immersievere, interactievere kijkervaring moeten aanbieden met behulp van de essentiële technologieën 5G, augmented en virtual reality, de cloud en streaming.

Conclusie

Technologie wordt steeds belangrijker in het voetbal, en de omvang en de snelheid van die transformatie zijn te danken aan de langetermijnfactoren die het gebruik van technologie beïnvloeden, de wet van Moore en de versnelde overstap naar de cloud. Die twee belangrijke onderliggende thema's stimuleren AI, dat op zijn beurt gebruikmaakt van data-analyse, cloudinfrastructuur en machineleren. Voetbal is het zoveelste voorbeeld van het disruptieve vermogen van technologie en hoe de voortdurende innovatie van technologie ons leven doordringt en verbetert door nieuwe oplossingen te bieden. Tegelijk stimuleert ze ook de aandelen van bepaalde bedrijven die technologie volledig in de armen sluiten.

Begrippenlijst

Machineleren: een tak van de artificiële intelligentie en de computerwetenschap waarbij gegevens en algoritmes worden gebruikt om de manier waarop mensen leren te imiteren, en zo geleidelijk de nauwkeurigheid te verbeteren.

Spectrale efficiëntie: de hoeveelheid gegevens die over een bepaald spectrum of een bepaalde bandbreedte met een minimum aan transmissiefouten wordt verzonden.