Nu de Amerikaanse presidentsverkiezingen dichterbij komen, komt het debat over de prijzen van geneesmiddelen en de hervorming van de gezondheidszorg weer op gang. Dit jaar heeft de Covid-19-pandemie er bovendien voor gezorgd dat de gezondheidszorgsector in een positiever daglicht werd gesteld. In de volgende V&A legt portefeuillebeheerder Andy Acker uit hoe het politieke discours rond gezondheidszorg is verschoven, en hoe dat voordelig voor de sector kan uitpakken.

   Kernpunten:

  • De hervorming van de gezondheidszorg blijft een politiek speerpunt, maar de Covid-19-pandemie benadrukte ook het belang van geavanceerde geneesmiddelen en de toegang tot zorg.
  • En hoewel het debat over de prijs van geneesmiddelen en de hervorming van de gezondheidszorg in de aanloop naar de verkiezingen in november kan toenemen en op korte termijn voor onzekerheid kan zorgen, verwachten we dat het toekomstige beleid gematigder uitvalt dan we nu denken.
  • Hervormingen die bijvoorbeeld de contante uitgaven voor patiënten verlagen in plaats van geneesmiddelenprijzen te bepalen, kunnen zowel innovatie bevorderen als de toegang tot zorg verbeteren. Naar onze mening is een dergelijke aanpak zowel gunstig voor consumenten als voor de sector.

V: Gezondheidszorg is meestal een heet hangijzer tijdens de Amerikaanse verkiezingen, en leidt vaak tot volatiliteit in de sector. Geldt dat ook voor de verkiezingen van 2020?

A: Dit jaar hebben Covid-19 en de dringende behoefte aan een behandeling tegen het virus de aandacht verlegd naar het innovatieve vermogen van de farmaceutische en biotech-industrie. Inmiddels zijn er meer dan 170 mogelijke vaccins tegen het nieuwe coronavirus in ontwikkeling. 31 daarvan bevinden zich in de klinische testfase, waarvan een handjevol in het cruciale laatste onderzoeksstadium.1 Op basis van de eerste positieve cijfers verwachten we dat er begin 2021 minstens één vaccin goedgekeurd zal worden, en dat er in de daaropvolgende maanden en jaren meer zullen volgen. Als je bedenkt dat het in het verleden meer dan tien jaar duurde om een vaccin te ontwikkelen - en Covid-19 stak pas iets meer dan acht maanden geleden de kop op - dan is de snelheid waarmee er nu vooruitgang wordt geboekt duizelingwekkend.

Dus hoewel de zorg een belangrijk campagne-onderwerp blijft, is het sentiment jegens de sector verbeterd. Daar hebben aandelen uit de sector, en dan vooral die van biotech-bedrijven, van geprofiteerd. Dit jaar leverde de Nasdaq Biotechnology-index tot half augustus een rendement op van 11%, dat is bijna twee keer zoveel als dat van de S&P 500 Index. Ter vergelijking: tijdens dezelfde periode voorafgaand aan de presidentsverkiezingen van 2016, daalden zorgaandelen met 12,5% terwijl de S&P 500 met 8,6% steeg (zie grafiek).

Verkiezingsjaren: performance van gezondheidszorgaandelen

article-image_US-election-insights-healthcare-gains-an-edge_chart01_NLD

Bron: Bloomberg, data van 31 december 2015 tot 15 augustus 2016 en 31 december 2019 tot 14 augustus 2020. De S&P 500® Index weerspiegelt de performance van Amerikaanse large-cap-aandelen en vertegenwoordigt de performance van de bredere Amerikaanse aandelenmarkt. De S&P 500® Gezondheidszorgsector omvat de bedrijven uit de S&P 500 die zijn aangemerkt als onderdeel van de GICS® gezondheidszorgsector. De Nasdaq Biotechnology-index bevat effecten van aan de Nasdaq genoteerde bedrijven die volgens de Industry Classification Benchmark worden aangemerkt als ofwel biotechnologie- ofwel farmaceutisch bedrijf en die ook aan andere toelatingscriteria voldoen.

Resultaten uit het verleden vormen geen leidraad voor toekomstige resultaten.

V: Betekent dit dat het politieke gewicht van gezondheidszorg verdwenen is?

A: Niet helemaal. President Trump begon zijn presidentschap met de belofte de prijzen van geneesmiddelen te verlagen. In juli, met de verkiezingen in zicht, tekende hij vier besluiten die gericht waren op de kosten van voorgeschreven geneesmiddelen. Dankzij deze besluiten mogen er onder meer geneesmiddelen vanuit Canada naar de VS geïmporteerd worden, en worden de prijzen van bepaalde geneesmiddelen die via Medicare vergoed worden, gekoppeld aan de prijzen die er in andere landen voor betaald worden. Daarnaast sloot de regering-Trump zich aan bij een uitspraak in een zaak die door Texas en andere staten voor de Supreme Court was gebracht om de Affordable Care Act (ACA) nietig te verklaren. Dit was een tien jaar oude wet waarmee de toegang tot gezondheidszorg in de VS werd uitgebreid. Ondertussen steunt de Democratische kandidaat Joe Biden de uitbreiding van de ACA en zegt dat hij als president de jaarlijkse prijsverhogingen van geneesmiddelen en de lanceringsprijs van nieuwe medicijnen wil beteugelen. Kortom, gezondheidszorg blijft een politiek speerpunt.

Maar meestal bestaat er een flinke kloof tussen wat politici zeggen en wat er uiteindelijk beleid wordt. Een president is immers niet bevoegd zijn voorstellen volledig tot wet te verheffen, en de farmaceutische industrie sloeg een uitnodiging om Trumps beleid te bespreken af. Naar onze mening zijn presidentiële besluiten meer politiek theater dan daadwerkelijke beleidsinitiatieven.

Het lot van de ACA is moeilijker te voorspellen, maar de Supreme Court heeft twee eerdere rechtszaken met betrekking tot deze wet afgewezen, en de vijf rechters die tot die uitspraak kwamen, zitten er nog steeds. Bovendien hebben de Republikeinen geen alternatieve wetgeving voor de ACA ontwikkeld, en zou het afschaffen van deze ziektekostenverzekering voor 20 miljoen Amerikanen tijdens een wereldwijde pandemie een ramp betekenen.

V: Wat zou er gebeuren als de Democraten de presidentsverkiezingen winnen, samen met een meerderheid in de senaat en het parlement?

A: Als de Democraten de overwinning binnenslepen, zou Biden nog steeds te maken krijgen met flinke weerstand tegen zijn meest drastische voorstel: de invoering van een door de overheid geleide 'publieke optie'. Hoewel het plan een aanvulling zou zijn op (en geen vervanging van) particuliere verzekeringen, moeten er nog heel wat details worden uitgewerkt, waaronder de vraag of 'managed care'-bedrijven een rol moeten spelen, zoals ze nu doen voor de beheerde programma's Medicare en Medicaid.

Daarnaast zou het vermogen van de regering om het vergoedingenniveau te verhogen, beperkt kunnen worden door de schrale financiële positie van veel non-profit ziekenhuizen. Te veel druk kan leiden tot het faillissement van ziekenhuizen, waardoor veel Amerikanen de toegang tot zorg zou worden ontzegd.

Zelfs met een Democratische overwinning zou de senaat waarschijnlijk verdeeld zijn, en voor het aannemen van toekomstige controversiële wetten zou een aanpassing van de stemregels van de senaat nodig zijn. Daarvoor moet de drempel van 60 stemmen die nu vereist is om een debat te beëindigen vervangen worden door een gewone meerderheid van 51 stemmen, wat regeren op de lange termijn ernstig kan bemoeilijken. Wij denken dat Biden er verstandiger aan doet om maatregelen stapsgewijs door te voeren, zoals het uitbreiden van Medicaid en ruimere belastingvoordelen aan de ACA te koppelen.

Voor wat betreft de prijzen van geneesmiddelen denken we dat de pandemie de farmaceutische industrie wat meer onderhandelingsruimte heeft geboden. Dus hoewel campagnebeloftes extreem kunnen lijken, denken we dat een regering-Biden in de praktijk op zoek zou kunnen gaan naar een tussenoplossing voor wat wij als het echte probleem beschouwen: de contante kosten die de pan uitrijzen. In feite bleek uit een recent onderzoek van het IQVIA Institute for Human Data Science dat hoewel de stijging van de catalogusprijzen van Amerikaanse farmaceuten in 2019 5,2% bedroeg, de netto prijsstijging, die rekening houdt met kortingen en andere prijsconcessies, slechts 1,7% was.2 Het probleem is dat patiënten de voordelen van deze kortingen vaak niet zien - de kortingen verdwijnen meestal in de zakken van tussenpersonen - en dat eigen bijdragen en het eigen risico toenemen. Wij zijn van mening dat dit moet veranderen.

V: Wat gebeurt er als geen van beide partijen de meerderheid behaalt?

A: Als de bestaande situatie zo blijft, zal er op korte termijn waarschijnlijk weinig veranderen. Tot nu toe is president Trump er niet in geslaagd de gezondheidszorg te hervormen, zelfs toen de Republikeinen de meerderheid in het Congres hadden. Er is maar weinig wat er op wijst dat deze taak gemakkelijker zal worden, vooral zonder regeringsmeerderheid. Als Biden wint en de Republikeinen de meerderheid in de senaat behouden, zouden we bescheiden aanpassingen tegemoet kunnen zien, zoals het herstellen van de financiering van ACA-programma's, die door de regering-Trump werd geschrapt.

V: Moeten beleggers in de gezondheidszorgsector zich in de komende maanden opmaken voor volatiliteit?

A: Het kan zijn dat gezondheidszorgaandelen op korte termijn te maken krijgen met volatiliteit. Deze herfst zullen de cijfers uit de laatste testfase van Covid-19-vaccins bekend worden en die resultaten kunnen een aanzienlijke invloed op de aandelenkoersen hebben. En lang voordat er een besluit over de details genomen is, handelt de markt vaak ook al uit vrees voor gezondheidszorghervormingen. Het Amerikaanse gezondheidszorgstelsel is complex, en de uiteindelijke wetgeving kan flink afwijken van wat er in eerste instantie werd voorgesteld. Uiteindelijk denken we dat noch Republikeinen, noch Democraten erop uit zijn farmaceutische innovatie te ondermijnen.  We hebben er dan ook het volste vertrouwen in dat er een oplossing komt die uiteindelijk de stijgende contante uitgaven zal beperken, de toegang tot geneesmiddelen zal verbeteren en waarvan het land en de sector op de lange termijn van zullen profiteren.

Medicare: Het gezondheidszorgprogramma waarmee de Amerikaanse federale regering dat gezondheidszorg subsidieert. Het plan biedt dekking aan personen van 65 jaar en ouder, jongeren die aan specifieke criteria voldoen, en personen met bepaalde aandoeningen. Medicaid biedt vergoedingen van kosten die meestal niet gedekt worden door Medicare, zoals verpleeghuiszorg.

Voetnoten:

1Wereldgezondheidsorganisatie per 25 augustus 2020
2Medicine Spending and Affordability in the United States, IQVIA Institute for Human Data Science, per augustus 2020.