De regering-Biden zegt een voorstel te steunen waarmee afstand wordt gedaan van de intellectuele-eigendomsrechten (IP-rechten) op coronavaccins. Welke gevolgen zou dat kunnen hebben voor toekomstige beleggingen in biotech-bedrijven? Portefeuillebeheerder Andy Acker legt het uit. 

Kernpunten

  • Voor coronavaccins wordt geavanceerde technologie gebruikt die maar weinig landen kunnen betalen. Afstand doen van IP-rechten zal daarom waarschijnlijk op korte termijn niet leiden tot meer aanvoer.
  • Ook bestaat de zorg dat afstand doen van rechten biofarmabedrijven ertoe kan brengen in de toekomst af te zien van investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
  • Naar onze mening creëert innovatie hoge drempels voor markttoetreding, wat onderzoek zou moeten aanmoedigen. Maar we denken ook dat de toenemende complexiteit van de sector een actieve benadering vraagt bij beleggen in gezondheidszorg.

De recente aankondiging van de regering-Biden om afstand van IP-rechten voor coronavaccins te steunen, heeft tot veel onrust geleid over mogelijke gevolgen voor innovatie in de sector. Daarnaast zet dit bericht de aandelen van een aantal vaccinfabrikanten en de bredere Nasdaq Biotechnology-index onder druk.1

Nu het aantal coronabesmettingen en sterfgevallen in landen als India alarmerend snel toeneemt, mag het duidelijk zijn dat er een dringende noodzaak bestaat om de wereldwijde distributie van vaccins te faciliteren en vaccinaties voor iedereen betaalbaar te maken. Volgens ons is de aankondiging van het Witte Huis echter weer een voorbeeld van hoe politieke krantenkoppen de realiteit van de gezondheidszorg verdoezelen - en daardoor beleggers kunnen laten struikelen.

Afstand van IP-rechten versus de praktijk in de sector

Het is de bedoeling dat de afstand van IP-rechten de productie en distributie van coronavaccins versnelt, vooral in ontwikkelingslanden waar de vaccinatiegraad achterblijft bij die van ontwikkelde landen. De Wereldgezondheidsorganisatie steunt het initiatief en moedigt andere lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aan om het voorbeeld van de VS te volgen (er is instemming van alle WTO-lidstaten nodig om de verklaringen van afstand goed te keuren).

dropper dropping red liquid into testing dish

Die aanmoediging lijkt echter meer op politiek theater dan op praktisch beleid. Veel van de vaccinproducenten hebben immers al aangegeven hun patenten niet te zullen handhaven. In oktober liet Moderna bijvoorbeeld een persbericht uitgaan met de tekst: "... zolang de pandemie voortduurt, zal Moderna onze Covid-19-gerelateerde patenten niet laten naleven door partijen die vaccins maken met de bedoeling de pandemie te bestrijden. Om te voorkomen dat IP-rechten de ontwikkeling van vaccins tijdens de pandemie belemmeren, zijn we daarnaast bereid om onze intellectuele eigendom op coronavaccins gedurende de periode na de pandemie op verzoek aan anderen in licentie te geven."

Ondertussen heeft AstraZeneca laten weten dat het in samenwerking met partners uit diverse landen meer dan een dozijn regionale toevoerketens heeft opgezet. De farmareus pleit er bovendien voor om gedurende de pandemie af te zien van een winstoogmerk in een poging vaccinaties betaalbaar te houden.

Innovatie compliceert de productie van merkloze middelen

Waarom is de wereldwijde productiecapaciteit voor vaccins niet verhoogd? Het eenvoudige antwoord is dat het maken van de vaccins niet gemakkelijk is. Voor zowel het Pfizer/BioNTech- als het Moderna-vaccin wordt mRNA-technologie gebruikt, een nieuwe methode die nooit eerder grootschalig werd toegepast. Het gevolg daarvan is dat het aantal productielocaties en mensen met de expertise om grote hoeveelheden vaccin te maken, extreem klein is. Zoals de CEO van Moderna, Stéphane Bancel, zei tijdens een telefonische vergadering met beleggers: "Je kunt geen mensen inhuren die weten hoe je mRNA maakt. Die bestaan simpelweg niet." En zelfs als ze bestonden dan zouden bedrijven productieprocessen moeten ontwikkelen, op zoek moeten naar grondstoffen, en moeten voldoen aan strenge regels van toezichthouders. Dat zou allemaal maanden kosten, zo niet jaren.

Het is daarom onwaarschijnlijk dat afstand doen van IP-rechten het vaccintekort snel zal oplossen. Toch zijn sommige mensen bezorgd dat het afstand doen van IP-rechten de validiteit van IP-wetgeving kan aantasten, evenals de bereidheid van de biofarma-industrie om te investeren in nieuwe innovaties om op toekomstige gezondheidscrises te kunnen reageren. Dat scenario baart ons zorgen, vooral gezien de risico's en hoge kosten waarmee de ontwikkeling van geneesmiddelen gepaard gaat. Maar ook dan denken we niet dat deze theorie een juiste afspiegeling is van de huidige marktdynamiek, waarin toezichthouders alle zeilen moeten bijzetten om de enorme innovatiesprongen van de sector te kunnen bijbenen.

Kijk maar eens naar biologisch vergelijkbare geneesmiddelen of biosimilars. In 2010 nam het Amerikaanse Congres een wet aan voor een verkort goedkeuringstraject voor deze geneesmiddelen. (Biologisch vergelijkbare geneesmiddelen of biosimilars zijn de generieke versies van biologische geneesmiddelen, complexe behandelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van eiwitten, DNA of andere types levende cellen afkomstig uit zoogdieren, planten en zelfs bacteriën). Maar een tiental jaar later zijn er slechts 29 biosimilars goedgekeurd door de Amerikaanse Food and Drug Administration, waarvan minder dan de helft beschikbaar is voor patiënten. Europa was ambitieuzer, en keurde er sinds 2006 76 goed.2 Desalniettemin moest de markt de nodige hindernissen overwinnen. De grootste moeilijkheid is om biologische middelen consistent te produceren en om te bewijzen dat ze uitwisselbaar zijn met de merkmedicijnen van concurrenten. Veel biosimilars zijn het onderwerp van patentgeschillen of worden slechts mondjesmaat verstrekt vanwege vergoedingsproblemen, twijfels over de effectiviteit of zelfs de kosten. Als we vooruitkijken, verwachten we dat biologisch vergelijkbare geneesmiddelen vaker zullen worden ingezet, maar het heeft meer dan tien jaar geduurd om dat te bereiken.

Toenemende marktkansen

Kortgezegd zijn de huidige innovatieve geneesmiddelen vaak niet eenvoudig te repliceren, waardoor de drempel om de markt te betreden hoog is. Maar ook dan zijn veel nieuwe geneesmiddelen baanbrekende behandelingen voor ernstige aandoeningen waarvoor nog geen medicijnen beschikbaar zijn, en die mogelijk aanzienlijke marktkansen bieden. Volgens schattingen van de IQVIA zullen de inkomsten uit Covid-19-vaccins in 2025 in totaal 157 miljard Amerikaanse dollar bedragen.3 Bovendien hebben de coronavaccins bijgedragen aan de ontwikkeling van geneesmiddelenplatforms van vaccinproducenten, die bedrijven ook voor andere aandoeningen kunnen gebruiken.

Dus toen het nieuws bekend werd dat Biden het afzien van IP-rechten steunde, lag de CEO van Moderna, Stéphane Bancel, daar niet wakker van. Wij zijn dan misschien niet zo optimistisch als Bancel, maar we denken wel dat zijn reactie tekenend is voor de toenemende complexiteit van de wereldwijde farmaceutische markt en de noodzaak voor beleggers om verder te kijken dan nieuwsberichten om de realiteit van de huidige geneesmiddelenontwikkeling en -distributie beter te begrijpen.

1Bloomberg, gegevens per 5 mei 2021. De Nasdaq Biotechnology-index bevat effecten van aan de Nasdaq genoteerde bedrijven die volgens de Industry Classification Benchmark worden aangemerkt als biotechnologie- of farmaceutisch bedrijf, die ook aan andere toelatingscriteria voldoen.
2"How the U.S. Compares to Europe on Biosimilar Approvals and Products In the Pipeline", Rothwell Figg’s Biosimilars Law Bulletin, 8 maart 2021.
3"Just how much COVID-19 vaccine money is on the table? A whopping $157B through 2025, report says", FiercePharma, 29 april 2021.