Er kan in 30 jaar veel gebeuren. In de afgelopen drie decennia maakten wetenschap, technologie en communicatie gigantische sprongen voorwaarts. Tegelijkertijd nam de behoefte aan duurzaamheid enorm toe. Op de 30e verjaardag van ons Global Sustainable Equity-team kijken we terug op de ontwikkelingen die vormgaven aan duurzaam beleggen en de wereld waarin we nu leven.

Kernpunten:

  • De bevolkingsgroei van de afgelopen dertig jaar, gecombineerd met de consumptie in het huidige lineaire economische model lieten het gebruik van hulpbronnen, de afvalproductie en milieuschade flink toenemen.
  • Technologisch vooruitgang - waaronder het internet, duurzame energie en betere accu's - hebben de weg geplaveid voor efficiëntie en duurzaamheid op het gebied van hergebruik, elektriciteitsopwekking en digitalisering.
  • Om de aarde leefbaar te houden moet de volgende stap volgens ons de ontwikkeling van een circulair economisch model zijn waarin groei en het verbruik van eindige bronnen van elkaar zijn losgekoppeld.

De paper Our Common Future uit 1987, dat ook bekendstaat als het Brundtland-rapport, vormt de grondslag voor duurzaam beleggen. Hoewel de oorsprong van 'duurzaam beleggen' al veel verder teruggaat in de geschiedenis, werd het concept van duurzame ontwikkeling met dit rapport (dat op verzoek van de Verenigde Naties werd opgesteld) geïntroduceerd. In het rapport werd 'duurzaamheid' gedefinieerd als "een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in het gedrang te brengen". Vier jaar later ging het Global Sustainable Equity team op basis van deze principes van start.

Voor onze terugblik splitsen we de aanjagers van duurzame ontwikkeling op naar drie groepen:

1: Wetenschap - laat de levensverwachting toenemen

In de afgelopen 30 jaar maakten wetenschap en technologie grote veranderingen door. Lang voor het nieuwe millennium voerden artsen en wetenschappers hun eerste drievoudige orgaantransplantatie uit (1986) en kloonden ze een schaap (1996). De ontwikkelingen in de medische wetenschap hebben een enorme impact op ons leven. Ze droegen bij aan de scherpe daling van aan hiv/aids gerelateerde morbiditeit en mortaliteit, de daling van de sterfte door hart- en vaatziekten, de meer dan ooit succesvolle chirurgische ingrepen en natuurlijk de vaccinaties ter bestrijding van de coronapandemie. In ontwikkelde landen zorgden de introductie van vaccinatieprogramma's in combinatie met andere gezondheids- en ontwikkelingsmaatregelen - zoals de toegang tot drinkwater en sanitaire voorzieningen, betere hygiëne en onderwijs - ervoor dat het aantal kinderen dat voor hun vijfde levensjaar sterft in de tien jaar tot 2010 met twee miljoen daalde.1

Maar hoewel de behandelingen van niet-genetische ziektes verbeterden, ging het begrip van genetische aandoeningen niet zo snel vooruit. In 2003 zorgde de succesvolle sequentiebepaling van het menselijk genoom voor een langverwachte doorbraak in de moderne technologie. De sequentiebepaling vormde de afsluiting van een onderzoek dat 13 jaar had geduurd en 2,7 miljard Amerikaanse dollar had gekost, en waarmee moderne biologie met 'grootschalige' wetenschap een transformatie onderging. Tegenwoordig kan het menselijk genoom voor minder dan 1000 Amerikaanse dollar en binnen ongeveer 24 uur in kaart worden gebracht.2 Door de inzet van medische genetische diensten kunnen de mortaliteit en handicaps bij kinderen onder de vijf jaar naar schatting met wel 70% afnemen.3

Omdat in grote delen van de wereld de levensstandaard aanzienlijk verbeterde, nam ook de levensverwachting toe. In 2011 had de mens een gemiddelde levensverwachting van 70 jaar. De Wereldgezondheidsorganisatie verwacht dat dit inmiddels gestegen is tot 73 jaar.4 2011 was ook het jaar waarin twee derde van de wereldbevolking toegang had tot schoon drinkwater. Afgelopen jaar was dat cijfer gestegen tot drie kwart.

2. Bevolkingsgroei - heeft een prijs

Wetenschappelijke vooruitgang beïnvloedt de samenstelling van de bevolking, die snel groeide en verstedelijkte. In 2011 telde de wereldbevolking zeven miljard zielen - een stijging van een miljard ten opzichte van 12 jaar eerder - en werden de gevolgen van de menselijke aanwezigheid voor het milieu duidelijk zichtbaar. Vandaag de dag bestaat de wereldbevolking uit 7,8 miljard mensen, en de effecten daarvan zijn steeds duidelijker. Het gebruik van hulpbronnen, de afvalproductie en milieuvervuiling versnelden door de bevolkingsgroei en verergerden nog door de gewoontes van consumenten in een lineair economisch (nemen-maken-weggooien) model.

Om de aarde leefbaar te houden moet de volgende stap volgens ons de ontwikkeling van een circulair economisch model zijn waarin groei en het verbruik van eindige bronnen van elkaar zijn losgekoppeld."

De productie van plastic is in de zeventig jaar na de start ervan omhooggeschoten, tot 381 miljoen ton in 2015.5 91% daarvan wordt niet opnieuw gebruikt, met overvolle vuilnisbelten en vervuilde oceanen tot gevolg.6 Jaarlijks komt 11 miljoen ton plastic in onze oceanen terecht, en uit onderzoek blijkt dat onbehandeld drinkwater 4,9 microplastics per liter bevat.7 Intensieve veehouderij en landbouw hebben wereldwijd tot een dramatische afname van het aantal bossen geleid, wat vooral zichtbaar is op het Amerikaanse continent. Tegelijkertijd holt de ongelofelijke biodiversiteit op onze planeet achteruit. Het Wereldnatuurfonds melde dat de wereldwijde fauna tussen 1970 en 2016 met gemiddeld 68% is afgenomen.8

Breaking down plastic pollution | Janus Henderson Investors

Ondertussen blijft het CO2-gehalte in de lucht, dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde, stijgen. In mei 2013 noteerde het meetstation Mauna Loa op Hawaii voor het eerst sinds de metingen in 1958 begonnen een dagelijkse gemiddelde CO2-concentratie van 400 deeltjes per miljoen (parts per million - ppm).9 Momenteel is dat aantal gestegen tot 412,97 ppm. Door de opwarming van de aarde smelten de poolkappen alarmerend snel en is de dikte van het ijs sinds de late jaren zeventig met 40% afgenomen.10 Als gevolg daarvan hebben we overal ter wereld vaker te maken met extreme weersomstandigheden, zoals bosbranden, orkanen en overstromingen.

Het tempo en de intensiteit van de menselijke impact op de planeet zijn duidelijk. Met de groei van de wereldbevolking nam ook het verbruik van eindige natuurlijke hulpbronnen op aarde toe. Daarbij mogen we niet vergeten dat het gebruik van hulpbronnen ongelijk verdeeld is, aangezien er nog steeds miljoenen mensen onder de armoedegrens leven, maar toch is het totale effect aanzienlijk, en vernietigend. Dit brengt ons tot de kernvraag waar de wereld momenteel mee worstelt: zijn we bereid om de mogelijk ongemakkelijke en kostbare overgang te accepteren van een onhoudbaar lineair economisch model naar een circulaire economie op basis van duurzame, elektrische en digitale bronnen?

3. Innovatie - voor mogelijke oplossingen

In 1989 zag het World Wide Web het levenslicht. Destijds kon de Engelse wetenschapper en uitvinder Tim Berners-Lee niet vermoeden dat het Web, of internet, het sociale landschap voor altijd zou veranderen. Gratis wereldwijde communicatie zou snel overal beschikbaar zijn en een belangrijke rol gaan spelen bij sociale en commerciële ontwikkelingen. Vanaf de late jaren negentig hebben individuen, bedrijven en overheden het internet gebruikt om hun communicatie te veranderen en, in sommige gevallen, om communicatiehindernissen in hun geheel weg te nemen.

Daarnaast heeft internet vergaande gevolgen gehad voor onderwijs en welzijn. Het heeft tot in elke uithoek van de wereld de deur geopend naar een overvloed aan kennis, communicatievormen en onderwijs, wat ook heeft bijgedragen aan de overbrugging van de onderwijskloof tussen stedelijke en plattelandsbevolking. Het internet zorgde er bovendien voor dat mensen aan armoede konden ontsnappen doordat ontwikkelingslanden toegang kregen tot de moderne economie en mogelijkheden voor professionele ontwikkeling. Een onderzoek van de Wereldbank laat zien dat de welvaart toeneemt in huishoudens die toegang hebben tot een mobiele breedbandverbinding.11

De technologische architectuur van de moderne wereld is opgebouwd rond internet. Data kan worden opgeslagen, beheerd en benaderd zonder dat hiervoor eigen fysieke infrastructuur zoals een server nodig is. Deze technologie, die we kennen als 'cloud computing', maakt de efficiënte toegang mogelijk tot een uitgebreid netwerk, op verzoek en op afstand vanaf diverse platforms. Ook deze technologie kan een aanjager zijn voor duurzame initiatieven. Een onderzoek van Accenture wees uit dat wanneer alle bedrijven naar de cloud zouden migreren, we 59 miljoen ton aan CO2-uitstoot kunnen besparen. Dat is evenveel als de uitstoot van 22 miljoen auto's.12

In de afgelopen 30 jaar is er ook flink geïnnoveerd op het gebied van schone technologie, en zijn zonnepanelen, windturbines, waterkracht-, geothermische en getijdenenergie-centrales de grootste duurzame energiebronnen. Tussen 1990 en 2018 groeide de wereldwijde aanvoer van duurzame energie jaarlijks gemiddeld met 2%, vergeleken met de 1,8% groei van de totale energieopwekking, waarbij opkomende markten het grootste deel van de groei van zonne-energie voor hun rekening namen.13, 14 In 2015 draaide een land, Costa Rica, voor het eerst voor 100% op duurzame energie en in 2020 werd in Europa meer energie uit duurzame bronnen opgewekt dan uit fossiele brandstoffen.15,16

Ook accu's spelen een belangrijke rol bij duurzaamheid en in de afgelopen tien jaar werd op dit gebied volop geïnnoveerd. Om duurzame energie gemeengoed te laten worden, moeten de opvang en opslag ervan zodanig worden ingericht dat de energie op verzoek direct beschikbaar is. De vooruitgang op het gebied van accutechnologie is daarom van cruciaal belang om onafhankelijk van fossiele brandstoffen te worden.

Lithium-ionbatterijen, de oplaadbare batterijen die in draagbare apparatuur als mobiele telefoons en laptops, en in hybride en elektrische voertuigen zitten, brachten een ommekeer teweeg. General Motors startte in 1996 met de massaproductie van de eerste speciaal ontwikkelde elektrische auto, waarin een veel minder geavanceerde accu zat. En hoewel dit avontuur geen succes werd, baande General Motors hiermee de weg voor massaal geproduceerde elektrische auto's. Tegenwoordig hebben elektrische auto's dankzij lithium-ionaccu's een grote actieradius terwijl hun gewicht laag blijft. In de afgelopen tien jaar schoot de productie van lithium-ionaccu's omhoog, waardoor de prijs met 85% daalde en elektrische auto's ook commercieel levensvatbaar werden. Vorig jaar alleen al stegen de wereldwijde verkopen van elektrische auto's met 41%.17, 18

Onlangs zijn er in het kader van het klimaatakkoord van Parijs uitdagende doelen vastgesteld om de opwarming van de aarde te beperken. De meest geïndustrialiseerde economieën reageerden hierop met beleidsmaatregelen om de doelstellingen van het klimaatakkoord te halen. Het VK, de VS en de EU willen in 2050 koolstofneutraal zijn, en China wil datzelfde doel in 2060 bereiken. De 2021 Roadmap to Net Zero van het Internationaal Energieagentschap beschrijft de schaal, de snelheid en de politieke inzet die nodig zijn om een energieneutraal systeem te bereiken, en die tot 2030 een jaarlijkse investering van minstens 4 biljoen Amerikaanse dollar vereist. Inmiddels hebben landen een enorme hoeveelheid kapitaal beschikbaar gesteld voor een wereldwijd synchroon verlopend investeringsoffensief in schone technologieën.

Op weg naar een circulaire economie

Zoals er 34 jaar geleden in het Brundtland-rapport werd uitgelegd, is duurzame ontwikkeling een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in het gedrang te brengen. In de afgelopen dertig jaar is er enorme vooruitgang geboekt op het gebied van duurzaamheid. Toch zijn er nog grote uitdagingen te overwinnen, en als we doorgaan met dit economische model dat nog steeds lineair is en afhankelijk van fossiele brandstoffen, blijven we op een destructief pad.

Aan de positieve kant zijn wetenschap en technologie verbeterd, en hebben we ook beter zicht op wat er nodig is om de wereld te verduurzamen. Om de aarde leefbaar te houden moet de volgende stap volgens ons de ontwikkeling van een circulair economisch model zijn waarin groei en het verbruik van eindige bronnen van elkaar zijn losgekoppeld. In dit model zal de toekomst vorm krijgen door duurzame, elektrische en digitale middelen. Maar om dit te bereiken zullen er op het hoogste niveau gezamenlijke beleidsmaatregelen genomen moeten worden en moet men bereid zijn moeilijke keuzes te maken.

Al dertig jaar lang bekijken we de wereld door een duurzaamheidsbril. Wij zijn ervan overtuigd dat de wereld in staat is om noodzakelijke veranderingen door te voeren, en dat innovatie de sleutel is tot het overwinnen van toekomstige obstakels.  Door ons te blijven ontwikkelen en in te zetten op al bestaande technologieën is het mogelijk, en noodzakelijk, om de overstap te maken naar een circulaire economie.

Voetnoten

1Wereldgezondheidsorganisatie, Global Vaccine Action Plan

2National Human Genome Research Institute, The Cost of Sequencing a Human Genome, december 2020

3J. Zarocostas, Serious birth defects kill at least three million children a year, februari 2006

4Our World In Data, Life Expectancy, oktober 2019

5Our World in Data, Plastic Pollution, september 2018

6National Geographic Society, A Whopping 91 Percent of Plastic Isn’t Recycled, juli 2019

7Marine Conservation Society, 2021

8Wereldnatuurfonds, september 2020

9National Oceanic and Atmospheric Administration, 2021

10Royal Society, Why is Arctic sea ice decreasing while Antarctic sea ice is not?, maart 2020

11Wereldbank, Expanding mobile broadband coverage is lifting millions out of poverty, december 2020

12Accenture, The green behind the cloud, september 2020

13Internationaal Energieagentschap, Renewables Information, augustus 2021

14Carbon Brief, Analysis: How developing nations are driving record growth in solar power, november 2017

15Time, How Costa Rica Went 75 Days Using Only Clean Electricity, april 2015

16Bloomberg, Renewables Beat Fossil Fuels in EU for First Time Last Year, januari 2021

17CNBC, The battery decade: How energy storage could revolutionize industries in the next 10 years, december 2019

18Internationaal Energieagentschap, Global electric car sales set for further strong growth after 40% rise in 2020, april 2021